Kesme İşareti Nerelerde Kullanır

Kesme İşareti Nerelerde Kullanır

1. Kurum ve kuruluş adları ve türemiş adlar dışında kalan özel adlardan sonra kesme işareti konur.
Örnek: Gül Baba ya, Iraz Ana nın, İngiliz den, Rus muş, Türkiye Cumhuriyeti ni, Allah ın; Asya nın, Marmara Denizi nden; Hisar dan, Boğaz dan; Jüpiter den, Venüs ü; Çankaya Köşkü ne, Sait Halim Paşa Yalısı ndan, Kiralık Konak ta, Sinekli Bakkal ı; Millî Eğitim Temel Kanunu na. Medeni Kanun un; Nihat Bey e, Ayşe Hanım dan gibi.

Not: Sonunda p, ç, t, k ünsüzlerinden biri bulunan Ahmet, Çelik, Çiçek, Halit, Mehmet, Mesut, Murat, Özbek, Recep, Yiğit, Bosna-Hersek, Gaziantep, Kerkük, Sinop, Tokat, Zonguldak gibi özel adlara ünlüyle başlayan ek getirildiğinde kesme işaretine rağmen Ahmedi, Çeliği, Çiçeği, Halidi, Mehmedi, Mesudu, Muradı, Özbeği, Recebi, Yiğidi, Bosna-Herseği, Gaziantebi, Kerküğü, Sinobu, Tokadı, Zonguldağıbiçiminde son ses yumuşatılarak söylenir.

2. Kurum, kuruluş, kurul ve iş yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz.
Örnek: Türkiye Büyük Millet Meclisine, Hacettepe Üniversitesi Rektörlüğüne, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Başkanlığının

3. Sayılara getirilen ekleri ayırmak için konur.
Örnek: 1985 te, 8 inci madde, 2 ncikat; 7,65 lik, 9,65lik.

4. Bir ek veya harften sonra gelen ekleri ayırmak için konur.
Örnek: a dan z ye kadar, b nin m ye dönüşmesi, Türkçede -lık la yapılmış sözler.

Not: Akım, çağ ve dönem adlarından sonra gelen ekler kesmeyle ayrılmaz: Eski Çağın, Yükselme Döne minin, Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatına.

 

********************************

 

Kesme işareti ya da apostrof bir noktalama işareti. Türkçede başlıca olarak özel isimlerden sonra gelen ekleri ayırmada kullanılır.

Kesme işareti ait olduğu kelimenin sağına bitişik olarak yazılır ve kesme işareti ile sonra gelen ek arasında boşluk bırakılmaz. Oysa diğer noktalama işaretlerinden sonra bir harf boşluğu kadar ara verilir.

Kesme İşaretinin Kullanıldığı Yerler

1. Özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılır.

a. Kişi adları, soyadları ve takma adlar:

Atatürk ün, Fatih Sultan Mehmet e, Gül Baba ya, Sultan Ana nın, Yurdakul dan, Kâzım Karabekir i, Yunus Emre yi, Refik Halit Karay mış, Ahmet Cevat Emre dir, Namık Kemal se.

Sonunda p, ç, t, k ünsüzlerinden biri bulunan Ahmet, Çelik, Çiçek, Halit, Mehmet, Mesut, Murat, Özbek, Recep, Yiğit, Bosna-Hersek, Gaziantep, Kerkük, Sinop, Tokat, Zonguldak gibi özel adlara ünlüyle başlayan ek getirildiğinde kesme işareti yazımda "kullanılır" ancak Ahmedi, Çeliği, Çiçeği, Halidi, Mehmedi, Mesudu, Muradı, Özbeği, Recebi, Yiğidi, Bosna-Herseği, Gaziantebi, Kerküğü, Sinobu, Tokadı, Zonguldağı biçiminde son ses yumuşatılarak söylenir.

Özel adlar için yay ayraç içinde bir açıklama yapıldığında kesme işareti yay ayraçtan "önce" kullanılır:

Yunus Emre nin (1240 -1320), Yakup Kadri nin (Karaosmanoğlu) vb.

b. Millet, boy, oymak adları:

Türk üm, Alman sınız, İngiliz den, Rus muş, Oğuz un, Kazak a, Kırgız ım, Özbek e, Karakeçili nin, Hacımusalı ya.

c. Devlet adları:

Türkiye Cumhuriyeti ni, Osmanlı Devleti ndeki, Amerika Birleşik Devletleri ne, Azerbaycan Cumhuriyeti nden.

ç. Din ve mitoloji ile ilgili özel adlar adları:

Allah ın, Tanrı ya, Cebrail den, Zeus u.

Tanrı, melek gibi mitolojik varlıklardan bahsederken eğer belirli bir varlıktan bahsedilmiyorsa (cins isim olarak kullanılıyorsa) ilk harf küçük yazılır ve sonra gelen ekler kesme işareti ile ayrılmaz:[2][3]

Çandra, Hiznduizm'de bir ay tanrısıdır.

d. Kıta, deniz, nehir, göl, dağ, boğaz, geçit, yayla; ülke, bölge, il, ilçe, köy, semt, bulvar, cadde, sokak vb. coğrafyayla ilgili yer adları:

Asya nın, Marmara Denizi nden, Akdeniz i, Meriç Nehri ne, Van Gölü ne, Ağrı Dağı nın, Çanakkale Boğazı nın, Zigana Geçidi nden, Uzunyayla ya, Türkiye dir, İç Anadolu da, Doğu Anadolu ya, Ankara ymış, Sungurlu ya, Ziya Gökalp Bulvarı ndan, Yıldız Mahallesi ne, Taksim Meydanı ndan, Reşat Nuri Sokağı na.

Yer bildiren özel isimlerde kısaltmalı söyleyiş söz konusu olduğu zaman ekten önce kesme işareti kullanılır:

Hisar dan, Boğaz dan.

e. Gök bilimiyle ilgili adlar:

Jüpiter den, Venüs ü, Halley in, Merih e, Büyükayı da, Yedikardeş ten, Samanyolu nda.

f. Saray, köşk, han, kale, köprü, anıt vb. adları:

Dolmabahçe Sarayı nın, Çankaya Köşkü ne, Sait Halim Paşa Yalısı ndan, Ankara Kalesi nden, Horozlu Han ın, Galata Köprüsü nün, Bilge Kağan Abidesi nde, Çanakkale Şehitleri Anıtı na.

g. Kitap, dergi, gazete ve sanat eseri (tablo, heykel, müzik vb.) adları:

Nutuk ta, Safahat tan, Kiralık Konak ta, Sinekli Bakkal ı, Hürriyet te, Resmî Gazete de, Onuncu Yıl Marşı nı, Yunus Emre Oratoryosu nu, Atatürk Uluslararası Barış Ödülü nü.

ğ. Kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge ve genelge adları:

Millî Eğitim Temel Kanunu na, Medeni Kanun un, Atatürk Uluslararası Barış Ödülü Tüzüğü nde, Telif Hakkı Yayın ve Satış Yönetmeliği nin.

Belli bir kanun, tüzük, yönetmelik kastedildiğinde büyük harfle yazılan kanun, tüzük, yönetmelik sözlerinin ek alması durumunda kesme işareti kullanılır:

Bu Kanun un 17. maddesinin c bendi...

Yukarıda adı geçen Yönetmelik in 2 nci maddesine göre...

h. Hayvanlara verilen özel adlar:

Sarıkız ın, Karabaş a, Pamuk u, Minnoş tan.

2. Kişi adlarından sonra gelen saygı sözlerine getirilen ekleri ayırmak için konur:

Nihat Bey e, Ayşe Hanım dan, Mahmut Efendi ye, Enver Paşa ya.

3. Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için konur:

TBMM'nin, TDK'nin, BM'de, ABD'de, TV'ye.

4. Sayılara getirilen ekleri ayırmak için konur:

1985'te, 8'inci madde, 2'nci kat; 7,65 lik, 9,65 lik.

1919 senesi Mayısının 19'uncu günü Samsun'a çıktım. (Mustafa Kemal Atatürk)

5. Şiirde seslerin ölçü dolayısıyla düştüğünü göstermek için kesme işareti kullanılır:

Bir ok attım karlı dağın ardına, Düştü n'ola sevdiğimin yurduna, İl yanmazken ben yanarım derdine, Engel aramızı açtı n'eyleyim (Karacaoğlan)

6. Bir ek veya harften sonra gelen ekleri ayırmak için konur:

a'dan z'ye kadar, b'nin m'ye dönüşmesi, Türkçede -lık'la yapılmış sözler.

Adınız :
Mailiniz :
Yorumunuz :
Doğrulama Kodu :