Farz, Vacip, Sünnet, Haram ve Helal Kavramları

Farz, Vacip, Sünnet, Haram ve Helal Kavramları

Farz: Yapılması kat'i delillerle sabit olan ilahi emirlerdir. Farzı terketmek haramdır. İşlenmesinde sevap, özürsüz terkedilmesinde Allah'ın azabı vardır. İkiye ayrılır.

Vacip: Yapılması zanni delil ile sabit olan hükümlerdir. Vitir ve bayram namazı gibi.

Sünnet: Peygamberimizin farz ve vacip olmayarak yaptığı ve bize emrettiği ibadetlerdir. Beş vakit namazda kılınan sünnetler, Teravih Namazı, ezan ve kamet gibi. Sünnet ikiye ayrılır.

Haram: Yapılması kat-i delillerle yasak edimiş işlerdir. Yapanlar ahirette cezasını çeker, inanmayanlarda dinden çıkar. Adam öldürmek gibi.

Helal Nedir

Helal meşru manasına gelen bir Arapça kelimedir. Allah (c.c.) Kuran-ı Keriminde Müslümanlara ve bütün insanlara helâl olan şeyleri yemelerini emrediyor. Bu mesajı bildiren pekçok ayetin arasında yer alan birkaç ayet meali şöyledir:

Ey İnsanlar! Yeryüzünde bulunan gıdaların güzel ve temiz olanlarından yiyin, şeytanın peşine düşmeyin, zira şeytan sizin apaçık bir düşmanınızdır. (2/168)

Ey İman edenler! Size verdiğimiz rızıkların iyilerinden yiyin, eğer siz gerçekten yalnız Allah a kulluk ediyorsanız, O na şükrediniz (2/172)

Allah ın size helâl ve temiz olarak verdiği rızıklardan yiyin ve kendisine iman etmiş bulunduğunuz Allah tan korkun. (5 /88)

Aşağıdaki gıda maddeleri kesin helâldir:

İnek, koyun deve ve keçi sütü

Bal

Balık

Sarhoşluk vermeyen bitkiler

Taze veya tabii olarak dondurulmuş meyveler

Yer fıstığı, antep fıstığı, fındık, ceviz gibi kabuklu ve reçineli meyveler

Buğday, arpa, pirinç, çavdar, yulaf gibi taneli gıdalar.

Sığır, deve, koyun, keçi, geyik, tavuk, ördek gibi hayvanların ve av kuşlarının etleri de Helâldir. Ancak İslâmi usule göre kesilmiş olmaları şarttır.

İslami usulle kesme ise şöyle yapılmaktadır:

Öncelikle hayvanı kesecek olan insan Müslüman olmalıdır. (Ehl-i Kitab da olabilir). Hayvan yere yatırılmalıdır. Gırtlağı üç ana kan damarının kesilebilmesi için keskin bir bıçakla yarılmalıdır. Hayvanın gırtlağının acı vermeden kesimi esnasında, kesen şahıs Allah ın adını zikretmeli veya Bismillah Allah-u Ekber gibi duayı tekrar etmelidir.

Haram Nedir

Haram; gayri meşru, meşru olmayan manasına gelen bir Arapça kelimedir. Kuran-ı Kerim ve Peygamberimiz (s.a.v.) in sünnetinin ışığında fakihlerin Haram olduklarında ittifak ettikleri maddeler aşağıda çıkarılmıştır:

Domuz

Kan

Et yiyen hayvanlar

Ölmüş hayvanın parçaları

İslâmi usulle kesilmemiş, eti helâl hayvanlar

Sürüngen ve böcekler

Şarap, Etil alkol ve İspirto

Yukarıda zikredilmiş maddeler Haramdır ve bütün müslümanlar tarafından kaçınılmalıdır.

Ey İnsanlar! Yeryüzünde temiz ve helâl şeylerden yiyin, şeytana ayak uydurmayın, zira o, sizin için apaçık bir düşmandır. (Bakara 168)

âyet-i kerimesine dikkat edilirse Cenab-ı Hak bu husuta sadece Müslümanlara değil, bütün insanlara hitab etmektedir. Ayrıca Maide sûresi üçüncü ayetinde de Cenab-ı Zül Celâl hazretleri iman edenlere şöyle buyurmaktadır:

Leş, kan, domuz eti, Allâh (c.c.) dan başkası adına kesilenler, boğulmuş, bir yerine vurularak öldürülmüş, düşüp yuvarlanmış, başka bir hayvan tarafından yenmiş olanlar (canları çıkmadan önce kesmemişseniz) ve dikili taşlar üzerinde boğazlananlar haram dır.

Helâl ve haram hususunda İslâm ın temel kaideleri ise şöyledir:

Helâl eşyanın aslındadır.

Helâl ve haram kılma hakkı yalnız Allah (c.c.) ındır.

Helâl i haramlaştırmak, Allah (c.c.) a ortak koşmanın eşidir.

Haram emri, bir şeyin çirkin ve zararlı oluşuna göredir.

Helâl de, haram dan kaçınmak için her şey vardır.

Harama götüren herşey haramdır.

Haramı helalleştirmek için hile yapmak haramdır.

Sadece iyi niyet haramı helal yapmaz.

Şüpheli olan herşeyden kaçınmak esasdır.

Haram herkes için haramdır.

Zaruretler mahzurları mübah kılar.

Helal, Haram, Sevap ve Günah Kavramları

Bu kavramların anlamlarını niçin öğrenmemiz gerekir

Günlük konuşmalarımızda helâl, haram, sevap, günah gibi bazı dini kavramları kullanırız. Bu sözcüklerin anlamlarını bilmek bunları doğru bir şekilde kullanmamızı yardımcı olur. Davranışlarımızda daha duyarlı olmamızı sağlar. Böylece iyi, güzel ve yararlı işleri isteyerek yaparız. Zararlı davranışlardan da neden uzak durmamız gerektiğini biliriz.

Helal ne demektir

Helâl: Dinimizin yapılmasını uygun gördüğü, izin verdiği, onun kurallarına aykırı olmayan, dince yasaklanmamış olan iş ve davranışlardır. Temiz olan yiyecekler, çalışarak elde edilen kazanç helal işlerdir. Allah Kur an da şöyle buyurur: Ey insanlar! Yeryüzündeki şeylerin helal ve temiz olanlarından yiyin (Bakara 168)

Günlük konuşmalarımızda helal kavramını nerede ve nasıl kullanırız

Günlük konuşmalarımızda helal sözcüğü ili ilgili birçok sözcük ve deyim vardır. Helal lokma , Helal süt emmiş , Helal olsun , Allah helalinden kazanç nasip etsin bunlardan bazılarıdır. Örneğin; Dinin kurallarına uygun olarak, çalışarak elde edilen kazanç anlamında helal lokma deyimini kullanırız. Doğruluktan ayrılmayan kimseler için Helal süt emmiş insan diyerek o kimsenin bu güzel niteliğini söyleriz. Dinin kurallarına uygun bir kazanç dilemek için Allah helalinden kazanç nasip etsin diyerek dua ederiz. Bir hizmet veya özverinin istenilerek yapıldığını ve takdir edildiğini göstermek için helal olsun diyerek takdirimizi belirtiriz. Yine bir davranış karşısında helal olsun bunu senden beklemezdim diyerek sitemimizi belirtiriz. Ayrıca Allah ı tanık tutarak bir şeyi bağışladığımızı alacağımı sana helal ediyorum diyerek ifade ederiz.

Haram ne demektir

Dinin yapılmasını yasakladığı iş ve davranışlara haram denir. Örneğin; Anne ve babaya karşı gelmek, başkasının malına zarar vermek, başkalarıyla alay etmek, sözünden dönmek, dedikodu yapmak, söz taşımak gibi söz ve davranışlar dinimizce haramdır.

Haramlar niçin kaçınmamız gerekir

Allah insanları çok sever. O, bizim mutlu bir şekilde yaşmamızı istemektedir. Bunun için peygamberleri aracılığı ile bazı buyruklar bildirmiştir. Bu buyruklardan bazılarının yapılmasını emretmiş, bazılarını ise yasaklamıştır. Yapılmasını istediği şeyler iyi, güzel, doğrudur. Bizim için hepsi yararlıdır. Yapılmamasını istediği şeyler de kötü ve çirkindir. Hem bizim için, hem de çevremize zararlıdır. Bu nedenle haram davranışlardan mutlaka kaçınmamız gerekir.

Günlük konuşmalarımızda haram kavramını nerede ve nasıl kullanırız

Günlük konuşmalarımızda haram sözcüğü ili ilgili birçok sözcük ve deyim vardır. haram lokma , haram olsun! , haram etmek , haram yemek , haramın temeli olmaz , haram olmak , haram para bunlardan bazılarıdır. Haram lokma: Dinin kurallarına aykırı olarak elde edilen şeyler için kullanılır. Örneğin, doğru ve dürüst bir insan olduğumuzu belirtmek için hayatımda boğazımdan haram lokma geçmemiştir diyerek bu niteliğimizi belirtiriz. Haram olsun: "hayrını görme, görmesin!" anlamında kullanılan bir sözdür. Örneğin; bir arkadaşımız iznimiz olmadan bize ait olan bir şeyi aldığında hoşnut olmadığımızı belirtmek için haram olsun diyerek isteksizliğimizi belirtiriz. Haram yemek: Dinin kurallarına aykırı olarak bir şeyi kendi yararına kullanmak, sahiplenmektir. Haram para: Yasa dışı yollardan kazanılan paradır.

Sevap Ne Demektir

Sevap: Yapılan iyi bir iş karşısında Allah tarafından verileceğine inanılan ödüle denir. Dinimize göre yaptığımız her güzel davranışın bir karşılığı vardır. Allah ın hoşnutluğunu kazanmak için yapılan her güzel iş sevaptır. Allah a ibadet etmek, ders çalışmak, arkadaşlarımızla iyi geçinmek, insanlara yararlı işler yapmak, anne, baba ve öğretmenlerimizi saygı duymak sevaptır.

Bu davranışlar niçin sevaptır

Çünkü bunlar iyi, güzel, faydalı, Allah ın rızasını kazanmaya sebep olacak ve Allah katında değer ifade eden davranışlardır.

Günah ne demektir

Günah; Dince suç sayılan iş ve davranışlara denir. Dinimize göre yaptığımız her kötü davranışın bir karşılığı vardır. Dinimizin yapılmasını yasakladığı şeylerin yapılması durumunda günah işlenmiş olur. Yalan söylemek, iftira etmek, hırsızlık yapmak, dedikodu yapmak anne ve babaya saygısızlık, dinimizce günah sayılan davranışlardandır.

Bu davranışlar niçin günahtır

Çünkü bunlar kötü, çirkin, zararlı, Allah ın hoşnut olmadığı ve Allah katında değer ifade etmeyen davranışlardır. Bu nedenle bu davranışlardan mutlaka kaçınmamız gerekir.

Günlük konuşmalarımızda günah kavramını nerede ve nasıl kullanırız

Günlük konuşmalarımızda helal sözcüğü ili ilgili birçok sözcük ve deyim vardır. Günaha girmek , günahı kadar sevmemek , günahını almak , günah benden gitti bunlardan bazılarıdır. Dinî bakımdan suç sayılan bir iş yapıldığında günaha girdi denir. Sevmediğimiz, nefret ettiğimiz bir kimse için günahı kadar sevmem diyerek ona olan nefretimizi belirtiriz. Cimri kimseler için günahını vermez deyimini kullanırız. Bir kimse için haksız olarak kötü düşündüğümüzde, kuşkulandığımızda günahını aldık sözcüğünü kullanırız. Ben karışmam, sorumluluk sana veya ona düşer" anlamında günahı boynuna sözcüğü ile ifade ederiz. Günah benden gitti ben görevimi yaptım, bundan sonrası için sorumluluk kabul etmem" anlamında kullanılan sözdür. (Anlatım: Osman Ay)

Allah (cc) İçin Salih Amel

Salih kelimesi; doğru, güzel, hayırlı anlamlarına gelir. Amel kelimesinin Türkçe'deki en yakın karşılığı ise "iş"tir. Dolayısıyla salih amel, iyi ve hayırlı iş anlamına gelir ki, bu da Kuran'da Allah (cc)'ın rızasına uygun her türlü fiil ve hareketi ifade eder.

Bir Müslümanın Kuran'a göre yapması gereken şey, yalnızca iman etmesi değil, aynı zamanda o imanın gerektirdiği salih ameller işlemesidir. Salih amel, Allah (cc) için sürekli hayırlı iş yapan samimi bir müminin, samimi imanının bir göstergesidir. Bir ameli salih kılan şey, onun sonucu değil, onun ardındaki niyettir. İşte bu nedenle, bir amelin salih olması, yalnızca Allah (cc) rızası gözetilerek yapılmış olmasına bağlıdır. Bu gerçek, "salih amel" kavramını, cahiliye toplumundaki "hayırseverlik" kavramından ayırır. Kuşkusuz Allah (cc), her türlü kusur ve eksiklikten uzaktır, hiçbir şeye ihtiyacı olmayandır, müstağnidir. Dolayısıyla, Allah (cc)'ın yapılan salih amellere ihtiyacı yoktur. Salih amel, ancak Müslümanın ahireti için, Müslümanın kendisi için gerekli bir ibadettir.

Salih amellerde bulunan samimi kulların ahirette alacakları karşılık ise, Kuran'da şu şekilde haber vermiştir:

(Ey Muhammed) iman edip salih amellerde bulunanları müjdele. Gerçekten onlar için altlarından ırmaklar akan cennetler vardır. Kendilerine rızık olarak bu ürünlerden her yedirildiğinde: "Bu daha önce de rızıklandığımızdır" derler. Bu, onlara, (dünyadakine) benzer olarak sunulmuştur. Orada, onlar için tertemiz eşler vardır ve onlar orada süresiz kalacaklardır. (Bakara Suresi, 25)

Eğer "salih amel" tanımına uygun olan işler, katıksız Allah (cc) rızasından uzaklaşırsa, o zaman salih amel olma özelliklerini yitirirler. Bu durum, aksine, insanın başka insanların rızasını araması anlamına gelir ki, bunun Kuran'daki tanımı "şirk"tir ve şirk büyük bir günahtır. İşte bu nedenle, salih amel yapılırken, niyetin sürekli olarak sağlam tutulması, yani yapılan işin sadece Allah (cc) rızası için yapıldığının akılda tutulması son derece önemlidir. Bu amaçla da, Allah'la manevi bir bağlantı içinde olmak, bir iş yaparken yalnızca O'nun rızasını akılda tutmak, O'nu tesbih etmek ve işin kabulü için Allah'a dua etmek gereklidir.

İbadet Nedir

Ibadet yüce Allah'a karşı gösterilecek saygı, tazim ve hürmet demektir. Buna kısaca kulluk da diyebiliriz. Insan sadece Allah'ın kulu oldugunu idrak eder, yalnız ona ibadet eder ve yalnız ondan yardım isterse dünya ve ahiret saadetine kavuşur. Ibadet, Allah'ın emirlerini yerine getirmek, yasakladığı bütün haramlardan uzaklaşmak manasındadır. Bu, Allah için cihad etmek, namaz kılmak, oruç tutmak, yahut kafirlere benzememek, içkiden, kumardan ve diğer kötülüklerden uzaklaşmak gibi neticeler doğurur.

İnsanlar Allah'a kulluk görevlerini yerine getirmek ve O'nun yüceliğine sarılmakla huzur bulurlar. Çekilen bela, sıkıntı ve müsibetler ibadet sayesinde hafifler. Zaten mümin her türlü iyiliğin ve her türlü kötülüğün Allah'ın yaratmasıyla doğduğunu, yine her türlü nimetin insana Allah tarafından ihsan edildiğini bilerek ve Allah'a, onun gösterdiği şekilde ibadet edecektir. Bu ibadet Allah'a şükranın ve verdiği nimetlere hamd etmenin tezahürüdür.

Allah'a kulluk, yaratılışın en büyük gayesidir. Zira yüce Allah cinleri ve insanları ancak kendisine kulluk etsinler diye yarattığını bildirmiştir. Ayrıca içinde yaşadığımız dünya, ölüm ve hayat yine insanların bu kulluk görevlerini nasıl yapacakları belli olsun diye var edilmiştir.

Ibadet yüce Allah'ın emri olduğu için onlardan vazgeçmek veya onları yerine getirmemek günahtır. Mükellef olan herkes sınırları Islamda belirtilmiş çeşitli ibadetlerle yükümlüdür.

İbadet Çeşitleri

Yapılış itibariyle ibadetler üç çeşittir. Bunlar sırasıyla bedeni, mali, hem bedeni hem mali, ibadetlerdir.

Bedeni ibadet, sadece vücut hareketleriyle yapılan ibadetlerdir. Nitekim namaz kılmak, oruç tutmak söylenir.

Mali ibadet, mal ile yapılan ibadettir. Zekât vermek, sadaka vermek gibi.

Hem mali hem bedeni ibadet; vücut hareketleri ve mal ile yapılan ibadetlerdir. Buna en güzel cihadı örnek gösterebiliriz. Zira cihad, yeryüzünde Allah'ın hakimiyetini tesis için mallarımız ve canlarımızla savaşmak, çalışıp çabalamak.

Adınız :
Mailiniz :
Yorumunuz :
Doğrulama Kodu :